12 Eylül’den bugüne yargı: Dün maddi kanıta ihtiyaç vardı bugün yok

img

ANKARA – Avukatlık yaptığı 12 Eylül dönemi ile bugünkü yargılama pratiğini kıyaslayan Kazım Bayraktar, aradaki farkı “12 Eylül döneminde maddi kanıt elde etme kaygısı duyulurdu, maddi kanıt bulunamazsa işkence ile imzalatılan ifadeler kullanılırdı. Ancak bugünkü yargılama maddi kanıta bile ihtiyaç duymuyor” sözleriyle özetledi.

 
Dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren liderliğindeki cuntacı askerlerin 12 Eylül 1980 yılında yaptığı darbe ile karanlık bir tünele sokulan Türkiye, ülkeyi aydınlığa kavuşturma iddiasıyla iktidara gelen farklı siyasi anlayışlara rağmen aradan geçen 39 yılda hala o tünelden çıkmış değil. Ülke bugün hala demokrasiden hukuka, ekonomiden toplumsal yaşama ve eğitime kadar adeta kapkara bir örtü altında.
 
İHRAÇLAR, İŞKENCE, SİVİL ÖLÜMLER...
 
Emir-komuta zinciri içerisinde örülüp 1983 yılına kadar devam edem askeri darbe yönetiminde 650 bin kişi gözaltına alındı,  Bin 683 bin kişi fişlendi, 210 bin dava açıldı. Bu davalarda 230 bin kişi yargılandı, 49’u kişi idam edildi, 388 bin kişiye pasaport verilmedi. 30 bin kişi "sakıncalı" olduğu için işinden, 14 bin kişi ise vatandaşlıktan çıkarıldı. 30 bin kişi siyasi mülteci olarak yurtdışında yaşamaya başladı. Darbe süreci, özellikle yeni gelişen Kürt hareketini ve Türkiye devrimci hareketini yok etmeyi hedefledi. 
 
Bu dönemde 171 kişinin işkence nedeniyle öldüğü belgelenirken, cezaevlerinde 144 kişi ‘kuşkulu’ biçimde öldü. Cezaevlerinde 16 kişi “kaçarken” vurulurken, 95 kişi cezaevlerinde “çatışmalarda” yaşamını yitirdi, 73 tutukluya “doğal ölüm raporu” verildi.  14 kişi cezaevlerindeki uygulamaları protesto amacıyla başladıkları açlık grevlerinde hayatını kaybetti.
 
Bu dönemde 23 bin 763 dernek ve kuruluşun kapatıldı. 3 bin 854 öğretmenin işine son verildi. 120 öğretim görevlisinin, 47 hakimin işine son verildi. 7 bin 233 devlet memuru sürgün edildi. 
 
400 gazetecinin cezalandırılması istenirken, yargılanan gazeteciler için 4 bin yıl hapis cezası istendi. Gazetecilere verilen hapis cezası toplamı 3 bin 315 yıl 6 ay olurken, 31 gazeteci cezaevine girdi. Bu dönemde 300 gazeteci saldırıya uğradı ve 3 gazeteci öldürüldü.
 
Türkiye’yi neo-liberal sistemi entegre etme amacı da 24 Ocak Kararları ile sonrasında gelen hükümetler tarafından hayata geçirildi.
 
39 AY SÜRDÜ 139 KHK ÇIKARILDI 
 
Yaklaşık 39 ay süren 12 Eylül Darbesi döneminde çıkarılan 139 Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile 669 yasa da değişiklikler yapıldı. 1980 darbesi sonrasında yapılan Anayasa referandumu ile getirilen 1982 Anayasa’sı (Darbe Yasası) hala Türkiye’de güncelliğini “anayasasızlık” eleştirileri altında koruyor.
 
12 EYLÜL’Ü AŞAN UYGULAMALAR
 
Günümüzde, 12 Eylül’ü aşan anti-demokratik uygulamalar yaşandığı yönünde eleştirel muhalefet tarafından dile getiriliyor. AKP döneminin istatistikleri bu eleştirileri doğrular nitelikte. 
 
2014 yılında “İç Güvenlik” paketi yasallaştı. 12 Eylül döneminin asker ve tankların yerini zırhlı araçlar, TOMA ve polisler her kentte almaya başladı. 
 
2015 yılında açıklanan 28 Şubat Dolmabahçe Mutabakatının reddi, yeni bir 12 Eylül rejiminin geldiği işaretini verdi. 7 Haziran 2015 seçimlerinin AKP’nin iktidardan düşmesi ve seçimi işlevsiz kılması “sivil darbe” olarak adlandırıldı.  Baskının boyutu, 24 Temmuz 2015 tarihinde Kürt sorunda çatışma politikasının verilmesiyle artırıldı. 16 Ağustos 2015 tarihinde "sokağa çıkma yasakları" başlatıldı ve "Özel Güvenlik Bölgeleri" ilan edildi. Bu kararlar 12 Eylül’ün sıkıyönetim uygulamalarıyla karşılaştırıldı. Baskı ve çatışma politikalarına karşı çıkanlar ise, “10 Ekim Barış Mitingi”ne yönelik DAİŞ saldırısında olduğu gibi, kamu görevlilerinin ihmalleri altında katledildi.
 
2015 YILI 1990’LARI ARATTI!
 
Ağustos 2015’te başlayan sokağa çıkma yasaklarında yüzlerce sivil öldürüldü. 12 Eylül’ün devamı niteliğindeki 1990’ların köy boşaltmalarının yerini kent yıkımları aldı. Bu dönem güvenlik güçlerine sınırsız yetki verildi. Cizre’de en küçüğü 3 aylık Miray bebek olmak üzere 251 kişi katledildi. Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) raporuna göre 16 Ağustos 2015-10 Nisan 2016 tarihleri arasında 338 sivil sokağa çıkma yasaklarında katledildi.
 
ASKERİ DARBEDEN SİVİL DARBEYE
 
Sokağa çıkma yasaklarıyla birlikte, AKP hükümeti tarafından 2016 yılı Temmuz ayında “Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu ile Baz Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı" adı altında bölgede görev yapan askerlerin yargılanmasının önüne geçen nitelikteki tasarı Meclis’ten geçirildi. Muhalefet bu tasarıyı “Darbe Tasarısı” olarak eleştirdi. 15 Temmuz 2016 yılında darbe girişimi gerçekleşti. 20 Temmuz 2016 yılında ilan edilen Olağanüstü Hal (OHAL) Uygulaması, 3 yıl sürdü. 
 
20 Temmuz tarihi bu kez sadece Kürt siyasisi hareketi tarafından değil, tüm muhalefet tarafından “sivil darbe” olarak adlandırıldı. OHAL ilanın sonra 2016 yılı Kasım ayında seçilmişlere yönelik tutuklamalar başladı. 2016 yılında HDP Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ında aralarında bulunduğu HDP’li milletvekilleri tutuklandı. Kürt siyasi hareketi ve demokratik muhalefet bu süreci “4 Kasım darbesi” olarak adlandırıldı.
 
YENİDEN 12 EYLÜL UYGULAMALARI
 
OHAL döneminde 32 KHK çıkartıldı ve onlarca kanun maddesinde Meclis devre dışı bırakılarak değişiklik yapıldı. KHK’ler ile 100 bini aşkın kamu görevlisi işinden çıkartıldı. Medya kuruluşları ve sivil toplumda çalışma yapan dernek ve vakıflar kapatıldı. 
 
12 Eylül’den sonra sistematik devlet pratiği haline dönüşen “zorla kaybetme” 2016 yılından sonra tekrar gündeme geldi. Toplam 39 kişi zorla kaybedildi. Çoğundan halen haber alınamıyor. 12 Eylül’ün simgesi haline gelen işkence ise, 2016 yılıyla birlikte sokağa taştı. Birleşmiş Milletler İşkence ve Kötü Muameleye Karşı Özel Raportörü, darbe girişimi sonrası Türkiye’de yaptığı incelemelerde özellikle cezaevlerinde işkencenin yaşandığını duyurdu. 
Sonrasında 12 Eylül’deki işkence fotoğraflarını aratmayacak şekilde Şapatan, Halfeti, Muğla’da işkence görüntüleri servis edildi.
 
Yine hala gündemde olan kayyum politikaları ise, 12 Eylül’ün özel yetkileriyle donatılmış valileriyle özdeşleştiriliyor. HDP’li Van, Diyarbakır, Mardin belediyelerine atanan kayyumlar sonrasında toplumsal etkinliklere izin verilmezken, sert müdahaleler ve ablukalar devam ediyor.
 
 
‘HALA İNSANLIĞA KARŞI SUÇLAR İŞLENİYOR’
 
12 Eylül döneminde Ankara’da üniversite son sınıf öğrencisiyken gözaltına alınan ve üç farklı cezaevinde kalan 78’liler Derneği Ankara Şube Başkanı Hüseyin Esentürk, geçen 39 yıla rağmen 12 Eylül ile hesaplaşılmadığı görüşünde.
 
O günden bu güne çoğu şeyin değişmediğini, tersine arttığını belirten Esentürk, “12 Eylül şuanda AKP eliyle devam ettiriliyor. Yüzde 10 seçim barajıyla, tek tip elbise dayatmasıyla, anayasa değişikliğiyle ve kayyumlarıyla devam ediyor” dedi. 
 
Bu coğrafyada yaşayan bütün halkların demokrasi içerisinde yaşamaya layık olduğunu söyleyen Esentürk, şunları belirtti: “Bu anlamda demokrasiyi kesintiye uğratacak bütün uygulamalara karşı çıkmalıyız. Darbeleri yapan kesimlerle mutlaka hesaplaşmalıyız. Ama iktidar darbecilerle hesaplaşmak yerine, darbeye karışanlar ve darbe zamanında suç işleyenleri ödüllendirmeye devam ediyor. Bu suçu işleyenlerin ölmesi suçu ortadan kaldırmıyor, bu suç ortada olduğu surece hesaplaşma iklimi yaratılmadığı sürece ülkede demokrasi iklimli tesis edilemez.”
 
‘12 EYLÜL’DE MADDİ KANIT ARANIRDI!’
 
Darbe döneminde avukatlık yapan Kazım Bayraktar ise, 12 Eylül ile bugünkü yargı pratiğini karşılaştırdı.  Bayraktar, 12 Eylül’ün siyasal koşuları ile bugünün siyasal koşullarının aynı olmadığını ancak yargılamalar açısından her iki dönemin yargı sisteminin iktidarların siyasal hedeflerine göre biçimlendiğini ifade etti.
 
Bayraktar, buna dair şu değerlendirmede bulundu: “İktidar kimin elindeyse yargıyı muhaliflere karşı bir silah olarak kullanmıştır ve yargı sistemini de buna el verir bir şekilde yeniden yapılandırmıştır. 12 Eylül; devleti yeniden yapılandırırken, AKP iktidarı özellikle 15 Temmuz darbe girişiminden bu yana ve 2010 Anayasa değişikliklerini de arkasına alarak hızlı bir şekilde yargıyı yeniden yapılandırdı. 12 Eylül yargılamalarıyla bugün yargılamaları arasında kanıt ölçeği açısından fark var. 12 Eylül döneminde maddi kanıt elde etme kaygısı duyulurdu, maddi kanıt bulamazsa işkence ile imzalatılan ifadeler kullanılırdı.
 
12 Eylül döneminde gözaltı süresi 90 güne çıkarıldığını, sonrasında 45 güne indirildi. Bu aynı zamanda işkence süresiydi. Hazırlık soruşturmasında avukat bulundurmak mümkün değildi.  Bugün avukat da bulundurabiliyor, isterseniz susma hakkını da kullanabilirsiniz. Ancak bugünkü yargılama maddi kanıta ihtiyaç duymuyor. Bugün gündelik yaşam içerisinde yaptığımız her şey örgüt üyeliğine kanıt olabilir, ifade ettiğimiz her düşünde örgüt propagandası olabilir. İşkence açısından 12 Eylül çok kötüydü ama yargılamadaki hukuk ilkeleri açısından baktığımızda bugünün yargılamaları 12 Eylül’ün gerisindedir.” 
 
‘TOPLUMSAL KESİMLERDE MAYALANAN BİR ÖFKE VAR’
 
12 Eylül’de işkencecilerin göstermelik de olsa yargılanabildiğini belirten Bayraktar,  bugün ise cezasızlık politikaları açısından kamu yöneticilerine yönelik yargılamaların 12 Eylül’den daha geriye düştüğünün altını çizdi.
 
Bayrakta son olarak şunları ekledi: “İktidar bundan da cesaret alarak yargısız infaz yapmayı, kayıpların sayısını artırmayı ve işkence ile sorgulama yapmayı istiyor. Henüz siyasal koşuları çok hazır değil ve yargılananlar genellikle dik duruyorlar.  Bu dik duruş iktidarda gerileme yaratıyor.  Bunun yanında toplumsal kesimlerde mayalanan bir öfke var. Gezi deneyimi var. Bunlardan da hareketle 12 Eylül kadar fütursuzca işkence ve infaz uygulamasını henüz yapamıyorlar. Ama bunu yapmayacakları anlamına gelmez. Bugün yaptıkları,  gelecekte yapacaklarının bir göstergesi aslında.”
 
MA / Zemo Ağgöz
 

Diğer başlıklar

16:29 TTB ve 47 tabip odasından ortak açıklama: İstismara evlilik affı kabul edilemez
16:11 Polisin yerde sürüklediği Barış Annesi hakkında yeni bir soruşturma
16:00 HDP Sözcüsü Kubilay’a 301’den soruşturma
15:23 Öcalan’ın avukatlarından yeni görüşme başvurusu
15:18 SES: Grup Yorum üyeleriyle görüşülsün
15:15 KESK: OHAL Komisyonu lağvedilmeli
14:57 ‘Kürdistan’ yazılı broşüre takipsizlik
14:17 Birleşik Metal-İş’ten son çağrı: Grev kapıda
14:08 Türkiye’nin yolsuzluk algı endeksi gerilemeye devam ediyor
14:06 Akdemir’in duruşması ertelendi
13:55 Yeni Demokrasi gazetesine toplatma kararı
13:52 Cizre'de HDP'lilerin yargılandığı davanın ilk duruşması görüldü
13:44 Kürt siyasetçi Bulgaristan’da gözaltına alındı
12:28 YSK’nin son üyesi de belli oldu
11:53 Skandal kayyım kararı Danıştay'a taşındı
11:48 ‘Bitlis’te güvenlik gerekçesiyle kesilen ağaçlar toprağa gömülüyor’
11:43 KÜRDSİAD davasında yakalama kararı
11:40 Gazeteci Kırkaya: Akit hedef gösterdikten sonra dava açıldı
10:54 Van'daki 'eylem ve etkinlik yasağı' yine uzatıldı
10:16 HDP’li Önlü: Demokratik Cumhuriyeti inşa edecek kadroları açığa çıkaracağız
10:16 Açlık grevine destek verenlere açılan soruşturmaya takipsizlik
10:12 Torba kanun Meclis'ten geçmeden yönetmelik değiştirildi
10:08 Ankara’da 4.5 şiddetinde deprem
10:04 Şa Performans İzmir'de sahne alacak
10:03 Çınar’da 8 yaşındaki çocuk ölü bulundu
09:32 Tarihin üstüne beton döküldü: Rapor istenmedi, bilirkişi incelemedi
09:23 Asrın Hukuk Bürosu’ndan AYM’ye İmralı başvurusu
09:16 'Devlet aklı birleşip Dersim'de kadınlara savaş açtı'
09:13 Amedspor Başkanı Kılavuz: Ciddi bir kuşatma altındayız, takıma sahip çıkın
09:10 Nuriye Gülmen'den Grup Yorum için çağrı
09:06 Siyasetçilerden Kanal İstanbul yorumu: Borç yükü onlarca yıla yayılacak
09:06 Kürtçe öğrenen Trabzonlu: Dil algımızı da değiştirecek
09:05 8 bin yıllık tarih maden ocaklarının tehdidi altında
09:04 'Vergi değil haraç alıyorlar'
09:02 Kayyımın müdürü 11 yıl cezaya rağmen tutuklanmadı
09:00 Yazar İşler: Asimilasyon evimizin içerisine kadar sirayet etti
09:00 23 OCAK 2020 GÜNDEMİ
22/01/2020
23:15 İran'da 5.2 büyüklüğünde deprem
22:32 Manisa’da 5.4 büyüklüğünde deprem
22:19 Trablus ve çevresi uçuşa yasak bölge ilan edildi
22:02 Kırıkkale Üniversite Hastanesi’nde 20’den fazla hasta görme yetisini kaybetti
21:03 İhraçlara karşı yapılan oturma eylemi 132. haftasında
20:20 Trump, Salih ve Barzani ile görüştü
20:13 Türkiye ‘2019 Demokrasi Endeksi Raporu’nda 110. sırada
20:05 Kayıp Gülistan Doku’yu arama çalışmaları 18. gününde
19:57 Libya Ulusal Ordusu Türkiye’ye ait İHA düşürdü
19:15 Katledilen Büşra Yabaşkul’u kadınlar uğurladı
19:09 HSK: FETÖ ihbarları titizlikle inceleniyor
19:01 Kadınlardan katliamlara karşı insan zinciri
18:43 HDP’den Yüksekova’da halk şöleni
18:27 Somalı maden işçileri ödenmeyen tazminatları için yürüdü
18:18 TCDD'den YHT biletlerine zam
17:30 İBB’den kar uyarısı
17:27 Sevda Gürler'i katleden erkeğe tahliye
17:04 HDP’liler kayıp Keldani çift için incelemelerde bulundu
16:42 Küçük Hüseyin’i öldüren zanlının duruşması yarın başlıyor
16:13 YSK’nin 5 üyesi kesinleşti
16:08 Hasta tutuklular için Meclis İnsan Hakları Komisyonu'na başvuru
16:02 Kürt tiyatro grupları: Kürt Dil ve Kültür Ağı’nın manifestosunu yaşamımızda esas alacağız
15:52 Melike Demirok için bir araya geldiler: Yasta değil isyandayız
15:52 Akşener: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi tutmadı
15:51 12 barodan Gezi davası açıklaması
15:12 Alevilerden saldırılara karşı ortak tutum
15:08 Gazeteci Zeyrek'e ajanlık teklifi Soylu’ya soruldu
15:06 ‘Geleceğe nefes’ sloganıyla dikilen 10 milyon fidan kurudu
15:05 Kayyım Güzeloğlu, Mızraklı’nın kitaplarına el koydu
15:04 Başaran: Cezaevleri Guantanamo kamplarına dönüştü
14:44 'Sorumlular yargılansın'
14:38 'Esat Oktay'ın 'Haydar'ı döndü'
14:27 İHD Tarsus Cezaevi Raporu'nu açıkladı: İnsan insanlığından utanıyor
14:18 Diyarbakır’da suya neden yüzde 330 zam yapıldı?
14:17 Meclis yine toplanamadı
13:51 Mardin’de kayyımın su zammı yargıya taşındı
13:14 Dündar: TOKİ Nusaybin’de evleri teslim etmiyor
13:10 Bekçilere kimlik sorma ve adli görev verilmesini içeren teklif Meclis’te
12:09 Askerden 26 yıl önce firar eden bir kişi gözaltına alındı
11:35 Evdeki işkencede burnu kırılan Resul Eken gözaltına alındı
11:34 DAİŞ hala küresel bir tehdit
11:03 ‘Adalet Yürüyüşü’ başlatan Çetinkaya’ya psikolojik işkence iddiası
09:52 Tarihe geçen bir direniş: Tariş
09:40 Sanayicilerden lokavt kararı
09:39 ‘Kürtler dil ve kültür için bir arada olmalı’
09:38 Mızraklı ve Yılmaz’ı tutuklatan itirafçı Ayverdi’ye beraat istendi
09:29 Mardin kayyımı hayali meclis kurup müftülüğe arsa tahsis etti
09:17 Türk: Saldırıları bertaraf etmek için güçlü bir birliğe ihtiyaç var
09:15 Emekli olduktan sonra ihraç edildi, şimdi banka hesabı açamıyor
09:15 Diyarbakır’da yoksulluğun fotoğrafı: Ekmek bulamayınca 8 gün makarna yedik
09:14 Bağlar Belediyesi 228 bin TL’ye alınacak malzemeyi 825 bin TL’ye ihale etti
09:13 Tarihi yemenicilik canlanıyor
09:12 Jülide Kural: Konuşmaya, tartışmaya, anlamaya ihtiyacımız var
09:09 Grup Yorum üyelerinin aileleri: Çocuklarımızın çığlıkları duyulsun
09:08 Kemal Kurkut’un sanığı: TEM Şubeden 2 polisin ismini verdim, işlem yapılmadı
09:07 Vanlılar: Muhatap Öcalan'dır, çözüm İmralı'da
09:06 Devrim Ayık'ın avukatı: Bu koşullarda hayati tehlikesi bulunuyor
09:04 Kongre sürecini değerlendiren Temelli: Hedefimiz iktidarı değiştirmek
09:00 22 OCAK 2020 GÜNDEMİ
08:44 Bozyıl’ın cenazesi 17 ay sonra defnedildi
21/01/2020
23:47 Havalimanlarında ‘Corona’ virüsü uyarısı
22:23 Trump’ın azil süreci duruşması başladı
22:08 Bilim ve Sanat Vakfı’na kayyım atandı